Sevgililer Günü'nün İzleri

14 Şubat, bazı insanların heyecanla beklediği, bazılarının ise yaklaşmasını istemediği özel günlerden biridir.

İlişkisi olmayanlar için romantik aşka yapılan yoğun vurgu zaman zaman rahatsız edici olabilirken, mutlu bir birliktelik yaşayanlar bile bu günün yarattığı beklenti baskısını hissedebiliyor.

Buna rağmen Sevgililer Günü, dünyanın en fazla ticarileşen ve en çok sembolle özdeşleşen kutlamalarından biri haline geldi. Günümüzde kutlamaların öncülüğünü büyük ölçüde tebrik kartı şirketleri üstleniyor. Ancak bu özel günün kökeni yüzlerce, hatta binlerce yıl öncesine uzanıyor. Sevgililer Günü'nün en bilinen simgelerinin ardındaki uzun ve dikkat çekici geçmiş de bu tarihin önemli bir parçasını oluşturuyor.

Valentine kelimesinin anlamı

"Valentine" sözcüğü farklı anlamlarda kullanılabiliyor. Bir kişi, başka birinin "valentine'i", yani sevdiği kişi olabilir ya da Sevgililer Günü kartı anlamına gelen bir "valentine" gönderebilir. Her iki kullanım da doğrudan bu kutlamayla bağlantılıdır. Sevgililer Günü romantik aşkın sembolü olmadan önce, Aziz Valentine'i anma günü olarak kutlanıyordu. 18. ve 19. yüzyıllarda özellikle İngiltere ve Fransa'da Sevgililer Günü kartı göndermek yaygın bir flört geleneğine dönüştü. Bu gelenek 19. yüzyılın sonlarına doğru zayıflasa da 1920'lerde yeniden popülerlik kazandı. 1910 yılında kurulan Hallmark, 1913'te Sevgililer Günü kartları satmaya başladı ve o günden bu yana kart alışverişi her yıl tekrarlanan bir gelenek haline geldi.

Kuşlar, Sevgililer Günü'nün en yaygın sembolü olmasa da yüzyıllardır bu günle ilişkilendiriliyor.

İlk edebi bağlantı

İngiliz şair Geoffrey Chaucer, Sevgililer Günü'ne yaptığı erken dönem göndermelerden birinde 14 Şubat'ı, kuşların kışın ardından saklandıkları yerlerden çıkarak birbirlerine aşk şarkıları söylemeye başladıkları dönem olarak tasvir etti. Kuşların romantik aşkı simgelemesi, çiftleşme davranışları ya da baharın habercisi olmalarıyla ilişkilendiriliyor. Bahar uzun zamandır yenilenme ve sevgiyle özdeşleştirildiği için, kışın ortasına denk gelen 14 Şubat'ın da romantik aşkla bağ kurulmasının nedenlerinden biri bu olabilir.

Kalp kavramının geçmişi binlerce yıl öncesine, Proto-Hint-Avrupa kökenlerine kadar uzanıyor. Günümüzde kalbin romantik aşkla özdeşleşmesi doğal görünse de bu bağın tam olarak nasıl kurulduğu kesin olarak bilinmiyor.

Kalp şeklinin gizemi

Antik Yunan'dan itibaren şairler, aşık olunduğunda hissedilen kalp çarpıntısını eserlerinde sıkça dile getirdi. Bu da kalbin duygularla ilişkilendirilmesini kolaylaştırdı. Bugün kullandığımız kalp şeklinin kökeni ise hâlâ tartışılıyor. Bazı araştırmacılar, Aristoteles'in kalbi vücudun merkezinde simetrik bir organ olarak tanımlamasına dikkat çekiyor. Başka görüşler ise bu şeklin insan kalbinden değil, kalça veya üreme organlarından esinlenmiş olabileceğini ve bunun aşk ile arzuyu simgelediğini öne sürüyor. Bir başka teori ise kalp şeklinin, Antik Çağ'da doğum kontrol amacıyla kullanılan silphium bitkisinin tohumlarından ilham aldığını savunuyor.

Sevgililer Günü'nü diğer sevgi türlerinden ayıran en önemli özellik, odağında romantik aşkın yer almasıdır. Aile sevgisi ya da dostluk sevgisi bu kutlamanın merkezinde değildir.

Romance kelimesinin dönüşümü

İngilizcede "romance" kelimesi ancak 14. yüzyılda kullanılmaya başlandı. İlginç olan ise bu sözcüğün ilk zamanlarda aşk anlamına gelmemesiydi. Başlangıçta şövalyeleri ve maceraları anlatan hikâye türünü ifade eden kelime, zaman içinde bugünkü romantik anlamını kazandı.

Sevgililer Günü'nün bir maskotu olsaydı, bu hiç kuşkusuz elinde ok ve yay taşıyan kanatlı Cupid olurdu.

Yüzyıllar içinde değişen karakter

Kalp simgesiyle birlikte Cupid, bu özel günün en tanınan figürlerinden biridir. Ancak bugün sevimli bir bebek olarak tasvir edilen Cupid'in kökeni, Antik Yunan mitolojisindeki çok daha güçlü bir karaktere dayanıyor. Zaman içinde geçirdiği dönüşüm, sembolün bugünkü görünümünü kazandırdı.

Yunan mitolojisinde aşk tanrıçası Afrodit'e gülün yaratıcısı da gözüyle bakılır.

Gülün doğuşuna dair efsaneler

Efsanelerden birine göre beyaz bir çiçeğin dikeni Afrodit'i yaralar ve akan kanı çiçeğin yapraklarını kırmızıya dönüştürür. Başka bir anlatımda ise sevgilisi Adonis öldüğünde Afrodit'in döktüğü gözyaşlarından ilk gül filizlenir. Hikâyelerin ayrıntıları farklı olsa da güller, yüzyıllardır birçok kültürde aşkın ve güzelliğin en güçlü sembollerinden biri olarak kabul ediliyor.